Pagsapoe

Gintukad ko ro kabukiran
Agud matigayon ro akong handum.
Gintuytoy ko ro malikot nga daean
It kapiutan ag kalisdanan.
Daeagko ag mataliwis nga mga bato,
Hay akon nga gintakeas.
Mga siit nga nagaeambod
Ag nagaeapdos sa akong kaeawasan,
Hay indi ko malikawan.
Ginbatyag ag gin-antos ko ro kasakit,
Kasubo ag kagaoy sa daean.
Sa mabuhay nga pagkinabudlay,
Ako hay nakasapoe sa baeay
It akong nagahinueat nga ginikanan.
Ag akon nga nasapuean
Ro matuod-tuod nga katawhayan.
Ro kabudlay ag kagaoy
Sa kabuhi nga inagyan,
Hay ginpahid ag ginhakos
It madaeom nga kahidlaw.
Ag akon nga nabatyagan rong kalipay,
Sa euyo it pagpalangga ni Nanay.

- JOSHPER M. CONANAN
Ibajay, Aklan

Ladylyn Tejada

MAY MAS IMPORTANTE PA

San-o baea ako makabuyot ,
It selpon ag makapindot?
Ham-an baea ako naibot,
Sa mga tawo sang palibot?

May MP3 ag video-camera,
Dual-sim o may anthena,
Kon amat touch-screen pa,
Model ag unit hay iba-iba.

Ginpilit ko ngani si Mama,
Nga magbakae maskin luma,
Simple man o guba-guba,
Basta may magamit eang una.

Sa ulihi ko eo’t-a nasayran,
Nga ro selpon hay bukon gid man,
It importante ag kinahangean,
It mga tawo sa kalibutan.

Mas importante ‘t-a may maeamon,
Sa pamahaw, ilabas ag ihapon,
Sa lamesa may saeuhan,
Sa Ginoo may pasaeamatan.

Akon gid-a nga ginhuna-huna,
Nga may mas importante pa,
Nga bagay nga dapat unahon,
Kaysa sa simple nga selpon.

- LADYLYN TEJADA
Ibajay National High School
Ibajay, Aklan

Rachel Ann P. Maglunod

ESTUDYANTE

Ro pagpangabuhi it estudyante hay malisod,
Pero mabaskug ro akong pageaom;
Disidido gid nga makatapos,
Agud ro akon nga ginikanan makahaw-as sa kapubrehon.

Ro pagtuon hay indi ko gid pagpabay-an,
Sa pagtuon ubrahon ro paagi nga tanan;
Agud makahaw-as sa kapubrehan,
Nga amon kara nga ginaagyan.

Hara eon ako sa kolehiyo it pagtinueon-an,
Gatinguha nga magpadayon sa pag-eskwela para sa akong kamaeayran;
Agud makabaeos sa gin-obra it akong ginikanan,
Ag makaabot sa akong handum nga ginapatihan.

Ngani, mga isig ko estudyante sa pagtinueon-an,
Ro pag-eskwela hay indi ninyo pagpabay-an,
Agud ro kabudlay it inyong ginikanan,
Hay mabayluhan it andang kalipayan.


KABUHI
Sa aton nga pagpangabuhi,
May bulok ag may manami,
Ro atong mga inagyan sa kabuhi.

May kasadya, kasubo ag paghiliusa,
Pero tandaan naton, parte it kabuhi ra,
Nga dapat eang makisakay ka.

Sige eang ah, siin gid hasta!
Myentrastanto buhi kita,
May pageaom gihapon nga grasya.


SI TOTOY
Ro kaeangitan pa hay madueom-dueom,
Ro adlaw hay owa pa nagahiyum-hiyom,
Ag nagahueagok pa ro nagakatueugon,
Pero si Totoy hay bugtaw eon.

Adlaw-adlaw hara ro anang ueubrahon,
Magbugtaw it pagkatimpranuhon,
Ag maghueag it may kadasigon,
Agud gid eang si Totoy hay makatuon.

Bukid, suba, banglid ag kaeanasan,
Hara tanan ro anang ginaagyan;
Agud gid eamang makaabot sa eskwelahan,
Makatapos ag abu ro anang masayran.

Si Totoy adlaw-adlaw nagapakasakit,
Ginasueay ro uean ag gatiniis it init;
Bangud si Totoy hay may ambisyon,
Sa ulihi hay may pageaom nga maangkon.

Indi eamang nagaisaeahanon si Totoy,
Abu man ro nagatiis ag nagapakagaoy;
Naga eskwela it mayad agud mag-asenso,
Matuod gid nga ginabuligan it Ginuo.

- RACHEL ANN P. MAGLUNOB
Aklan State University
Ibajay, Aklan

Genalyn Pelayo

SA ATONG PAG-ISKUYLA
Hambae it iba nga tawo,
Espesyal gid-a ro highschool;
Dahil ro experience hay iba gid-a,
Kapareho it hara ngara.

Sa atong pag-iskuyla,
Sin-o, sin-o ro atong makilaea,
Nga nagadugang it kalipay;
Kon amat puydi man natong mangin kaaway.

Kon mag-abot ngani ro exam,
Project nga kaabu-abo hay gadueongan;
Gasakit ro atong ueo,
Kon paalin naton mabayaran ro mga fees nga kaabu-abo.

Sa atong pag-iskuyla,
Di maiwasan ro pagnobyo ag pagnobya;
Para sa iba hay inspirasyon,
Pero sa iba, puyding mangin distraksyon.

Ro mga maestra ag maestro naton,
Para katon ro andang ginatuon;
Ag dapat natong isipon,
Nga ro andang gina-obra hay para sa atong kaugalingon.

Sa pagtuon naton sa iskuylahan,
Kaibahan naton ro atong ginikanan;
Kamaeayran naton ro ginaisip nanda,
Dahil gusto nandang makatapos ro andang unga.

Ro mga hara ngara,
Hay parte gid mat-a it atong pag-iskuyla;
Iba-iba ro atong maagyan,
Samtang kita hay sa iskuylahan.

- GENALYN PELAYO
Ibajay National High School
Ibajay, Aklan

HANDUMANAN ni Malayag

BAEANTIKON
Maghalin pa kay Lolo,
Hasta kamon nga mga apo,
Owa nagaasenso,
Ro pangabuhi nga seryoso!

Samtang ro pagserbisyo,
It mga tawong pulitiko,
Sa sueod it gobyerno,
Hay magtakaw it mga pundo!

Ginasinggit it tawo,
Paalin baea magabaylo,
Ag san-o magabag-o,
Ro baeantikon nga gobyerno?

_____________________


KAMAEAYRAN
Maghimo kita it kamaeayran,
Bisan gaagi sa kalisdanan;
Agud maangkon rong kadungganan,
Sa kabuhi naton nga inagyan.

Matawhay ro atong pagtaliwan,
Sa pinalangga nga kalibutan;
Ag pirme it tawo madumduman,
Mabahoe katon nga handumanan.

________________________


HAEAMBAEON
Indi pagdueaa ro pageaom,
Ag balikdan naton rong idaeom,
Agud matawhay natong maagom,
Ro kamaeayran nga ginahandum.

Indi pagbaligyaa ro dungog,
Bangud gatao ra it kabaskog,
Agud kita hay mangin maisog,
Sa kabuhi nga magpatikasog.

Indi pagtueara ro tsismoso,
Nga gasamad sa isigkatawo,
Bangud owa gid nagaasenso,
Ro daea it dila nga kaeayo.

Indi maghueag nga mageinahog,
Kon kamo hay nagaeubog-eubog,
Sa papag nga pigado ro saeog,
Agud kamo hay indi mahueog.

____________________________


KUNTA, TAW-AN MAN NIMO AKO IT HAYGA
Indi lat-a nakon kimo pagpiliton
Nga idutdot ro akong kaugalingon;
Nga imo man kunta nga higugmaon,
Bangud owa man hingan ako it pageaom.

Indi gid kunta ako magpae-at
Kon ano gid baea ro imo nga isabat;
Apang ayawan eon ako it hinueat
Ag owa ka man abi hingan it hakat.

Ham-at owa ka gid kakon it pagsalig
Puyde man nimo ako pangayuan it bulig;
Ag ro tanan nga kalisod hay kakon isandig,
Agud ro atong pangabuhi hay magaeawig.

Kunta, taw-an man nimo ako it hayga
Nga maipabutyag ro akon nga paghigugma;
Para gid eamang kunta katon nga daywa,
Nga mangin maayad-ayad ro atong hin-aga.

Ikaw gid-a kunta ro akong palanggaon
Nga angay ag bagay kon imong batunon;
Eubton mo eang galing ro akong sitwasyon,
Agud ro atong pangabuhi, mangin matayuyon.


-- ni Malayag

Sheryl Barrientos

ATON PASAEAMATAN
Kanami gid tan-awon,
Bukid nga kataason,
Palibot nga kalimpyuhon,
Ag tubi nga kalinawon.

Kanami man batyagon,
Ro hangin nga kaeamigon;
Ag sa eawod nga pagkaon,
Ay abaw kanamiton!

Akon nga nadumduman,
Ro Diyos nga nagtuga it tanan;

Tungod kinahangean man,
Nga aton Imaw pasaeamatan.

Gamiton eang sa tama,
Ag indi pag-amulitan,
Gintaong grasya it Ama,
Aton gid nga amligan.

- SHERYL BARRIENTOS
Ibajay National High School
Ibajay, Aklan

Jezebel M. Villanueva

HAEAD NGA MGA TAEAN-AWON

Samtang ginatan-aw nakon ro maeapad nga kaeanasan,
Nagakaeain-eain nga mga tean-awon hay akong nakit-an.
Kamana it nagaeinupad-eupad nga mga pispis,
Ag nagakiniay-kiay nga mga paeay.

Sa bakueod, kaniyugan ag kabukiran,
Hay haeos matimsog ro mga pananom.
Eabi-eabi eon gid ro mga tinuean-on,
Nga nagahaead katon it pagkaon.

Malimpyo ro ilig it tubi sa suba
Nga nagahalin pa sa tuburan ag busay,
Sa tunga it malikot nga kagueangan,
Nga ieistaran it nagakasari-saring mga kasapatan.

May mga baruto nga nagaeutaw-eutaw
Sa malinong nga baeod it baybay.
Nagapinamunit ag nagatinaksay,
It mga isda nga matambok ag eab-as.

Apang ro mga taean-awon sa pagtaliwan it mga dinag-on,
Hay amat-amat nga nagkaeasamad ag nagkaeaduea.
Bangud sa pagdaeasa ag pagpanghimueos
It maeain ag mapanghalit nga mga tawo.

San-o baea naton maeubtan o mapan-uhan?
Nga ro atong manami nga mga taean-awon nga gintuga
Ag ginhaead it Ginoo, hay umaeagi eamang ag ginpahueam.
Ag indi gid puydi nga maskin sin-o katon, nga akuon ag agawon.


SA PAGTALIWAN IT MGA DINAG-ON
Kato anay...
Ro mga kahoy ag mga pananom
hay nagasaut-aot sa huyop it presko nga hangin.
Ro mga bueak hay nagakiay-kiay
sa pagpamasyar it mga alibangbang.

Ro mga kapispisan hay mahilway
nga nagaeupad-eupad sa idaeom it kaeangitan.
Bukon it maeangaang ag manami sa eawas
ro mahaganhagan nga kainit.

Makaron...
Ro atong palibot hay haeos gakaealhit ro higko.
Maeangto ag mabaho ro hugom it puro polusyon nga hangin.
Ag ro kaeangitan hay nagaieitom eon
nga daea it daeagko nga mga pabrika.
Ro tubi hay nagaeunang ag gakaealhit ro mga eay-on,
nga kaitumon, kabahuon ag kaeang-ugon.
Ro silak it adlaw hay masakit ag makapaeaso sa panit.

Sa masunod pa nga mga dinag-on,
ro mga pananom hay nagakaeuo.
Indi eon kita makapabuhi it bag-ong tanom,
kon padayon ro ueobrahon nga pagpanghalit it mga tawo makaron.
Makaeueuoy gid ro atong paeaabuton,
Eabi eon gid ro mga tawo nga nagasalig sa mga pananom.

Sa mga inunga sa makarong henerasyon,
paabuton pa baea naton nga ro atong kalibutan
hay indi eon mapuslan ag maistaran?
Kita gid dapat ro magpanguna sa pagbag-o
it manami nga mga bueuhaton sa atong pangabuhi.
Agud mapasaeamatan man kita it atong manugpanubli.
Ngani kita gid dapat hay magpananom.
Dahil sa sambilog nga tanom ro atong buhion,
nagadugang ro kabuhi it atong pinalanggang kalibutan.


PANAMGO
Bangon, anino it buean,
Eupad sa mga gakatueog,
Sudla ro isip, basaha ro tagipusuon.

Ubra it kaugalingon nga istorya,
Pagtao it sueundon, bay-i sandang mag-arte,
Ubraha eon ro imong gustong ubrahon,

Bago nanda buksan ro andang mga mata,
Ag sa pagbugtaw nanda,
Owa eon sanda it madumduman.


AKO ISAEA
Ako euman isaea, nagamuto-muto nga pirme ko nga gina-obra,
Owa it nakaeubot, maskin ngani ako
Kinahangean ko it bulig, kay ino ako maagto?
Ro ang kabuhi owa it binag-o, ako man gihapon isaea.

Nakabatyag ako it kasubo, sa akong ginainubra,
Sa pagklaro it akon nga panan-awan, nagadaeom ro nina,
Gausoy it tawo nga kapareho kakon,
Ginatan-aw ko sanda nga maghalin samtang ako hay iya gihapon.

Kanda hay nakiiba ako,
Sayod ko bukon nanda ako it kapareho;
Pero manami ro andang pagtrato,
Naobra ko eon ro akong ueubrahon.

Pakig-amig ro akong sabat;
Kung isipon ko, espesyal nga tuod
Akong mga amig nga hipigan ko gid,
Bangud utang ko kanda ro hiyum-hiyom sa akong bibig.

Dati nga isaeahanon, may una eon nga kaibahan,
Nagahueat nga matapos ro pag-amiguhan,
Bangud ro tanan hay may katapusan;
Mangin isaeahanon, kakon hay nakatugna eon.

- JEZEBEL M. VILLANUEVA
University of the Philippines

______________________

TUGYAN

Daeha ro akong alima
Ro akong bilog nga eawas ag kaeag.
Daeha bisan siin nimo gusto.
Ginatugyan ko kimo,
Ag ubraha kon ano ro imong gusto.
Agud pagabunyagan ko,
Ro isaea ka maayad-ayad
Nga istorya sa akong kabuhi.

_______________________

PAEANAWON

Sa kada paeanawon nakon,
Naga-umpisa sa mahinay nga tikang.
Maghalin sa mahipos
Ag simple nga pagpanaw.
Nga kon siin ro paminsaron
Kapareho it malinong nga suba.
Ag ro damgo hay kapareho
It maaas nga bukid.

Kon makaagi ako
Sa isaea ka lugar it kapiutan.
Ro akong handum pa gid
Hay tukaron ro kagueangan it kabudlay.
Ag tabukon ro madaeom
Nga suba it kataeagman.
Hasta makasapoe sa maeapad
Nga paeahuwayan..

Pero basi indi gihapon ako
Magtiner it mabuhay.
Bangud usuyon ko pa gid
Ro lugar nga mangin akon.
Ag padayunon ro paeanawon
Hasta sa ginahandum nga padueongan.
Agud mabatyagan nakon
Ro matawhay nga kapahuwayan.

- JEZEBEL M. VILLANUEAVA
University of the Philippines