Belgem T. Melodias

KON MAIBALIK KO EANG RO KAHAPON

Kon maibalik ko eang ro kahapon

Gusto ko nga mangin kaibahan kita

Agud maipahisayod kimo nga mahae pa gihapon kita

Ag maipabatyag kon mauno ka kaimpotante

Sa pagpukaw mo sa akong tagipusuon ag kaeag.

Kon maibalik ko eang ro kahapon

Gusto ko nga sa euyo kita

Samtang ginakanta ro kundiman it akong tagipusuon

Agud maipabutyag ro kalipay nga akong nabatyagan

Nga hatod it matam-is nimo nga hiyum-hiyom.

Kon maibalik ko eang ro kahapon

Gusto ko nga makaiping kita

Bangud ikaw ro kabaskug, inspirasyon ag pageaom

Sa paghimo ag pagtinguha it mga handum para katong daywa.

Kon maibalik ko eang ro kahapon

Gusto ko nga indi eon kunta magtaliwan ra

Agud mangin kaibahan kita ag indi eon magbueag pa

Kaibahan eon ro mga panumdoman nga inaywanan mo

Ag ro mga ginhambae nga palangga mo gid ako.

Aklan State University

Ibajay Campus

Sharlyn J. Mandin

BAEAY NGA GINAUPAHAN

Iya sa Caticlan kami may ginaupahan

Isaea ka baeay sa likod it eskuylahan

Kanami isipon dahil maeapit sa among gina OJT-han

Para sa kurso nga maeapit lang gid pagagradweytan.

Pagbugtaw sa aganhon, warning it tower una nga mabatian

Nga nagapukaw sa kalinong it baeay nga ginaupahan

Paghueag it dahon sa bubong imo mabatyagan

Ag limog it mga unga, nagatao it kasadyahan.

Baeay namon nga ginaupahan tatlo ro kuwarto

Mabahoe, antik ag bunggalo,

May bomba ka nga makita sa anang euyo

Paguwa it pwertahan, maeapad nga runway tugpaan it eroplano

Sa pagpadayon it mga adlaw nga iya kami nagaturno

Maabu kami nga nabatian, nga istorya it tawo

Baeay namon nga ginaupahan hay  “haunted house” kuno

Ag may nagaistar nga maeaot nga espirtu.

Ngani kada gabii, klasmeyt ko gakinaripas

Gapamati, gapamatyag, basi may mag kuras

Indi mag-agto sa CR,. kung owa it kaibahan

Nagapanawag, nagapamukaw, kung may mabatian nga kaeas.

Baeay nga ginaupahan, ano ka gid baea dati?

May misteryo ka baea nga ginatago para mahadlok kami?

Pero kung ako pangutan-on, indi ako magpati

Basi kung ro akon nga nabatyagan, halin malang sang guni-guni.

Ikaw? May naeksperyensyahan ka eon nga makara?

Nag-istar sa baeay it tawo nga owa nakilaea?

Importante gid ro Ginuo una kimo naga domina

Agud ro sitwasyon nga pareho kara, indi ka madaea..

Aklan State University

Ibajay Campus

ni Anacel B. Cabales-Gelito

UDYA SA MALAY

Sa akon ginaistaran iya sa malay

Naila gid ako sa ginaupahan nga baeay

Sa kilid it eskuylahan nga akon ginatur-an

Sa traysikel owa eon it pagsakay.

Iya owa ka gid it pagbueaw

Alas singko impunto may nagapamukaw

Mabaskog nga tunog ra naga alingawngaw

Pagtugpa it eroplano kadungan sang pagbugtaw.

Sa unang adlaw it pagturo ko

Bago mag ala-syete sa eskuylahan eon ako

Baeon nga yuhom rong daea-daea ko

Sa estudyante man, maestro ag maestro.

Sa pagwarang-warang ko

Natagbueo gid ako it duro

Ginbaligyaan ako it cornetto

Tagpila? Pangutanan ko sa tindero.

Saysenta gid kuno

Ay abaw, bukon ta gali it barato

Beynte y singko malang abi ron sa banwa ko

Pasensya gid, indi ako magbakae, amigo.

Nanari-sari ro akong naeksperyensahan

Iya sa baryo it caticlan

Bisan siin ako makaabot man

Harang mga bagay indi ko gid malipatan.

_______________________________

ABYAN

Nagakasubo gid ro akon nga dughan

Kon akon madumduman ro isa ko ka abyan

Bukon it manami ro anang nadangatan

Sa anang mga handum imaw napaslawan

Saea nga desisyon ro ana nahuman

Owa nagpamati kundi naglalis pa sa ginikanan.

Karon ako nagapungko ag ginahanduraw

Kat katong mga inadlaw

Tag kami pa nagairirimaw

Kasadya sa amon nga nagakinadlaw

Ginatueok rong paeaabuton nga puno it pageaom.

Makatapos it pag-eskuyla, makatrabaho

Agud makabulig eon

Makapisan-pisan sa ginabatyag nga kapobrehon

Sa baeay ag sa simbahan namon.

Abyan…abyan…siin ka eon makaron?

Tindog baea ag magbangon!

Bukon pa mat ulihi rong tanan para katon

Iya man ako nga puyde mo masandigan

Eabi eon gid ra Dios, handa ka buligan

Tama nga daean subayon ta it dungan!

Ni Anacel B. Cabales-Gelito

Caticlan, Malay, Aklan

MAEAS-AY NGA MATAM-IS (4) Mga Haiku ni Boboy

AGA-AGA

Maeamig-eamig

Ginahaead it tun-og

Bag-ong kabuhi.

AGAHON

Nagapadumdom

Ro pagsipeak it silak

Bag-ong pageaom.

BAEANGAW

Makangangawa

Naduea ro sampihak

Einamo’t eawod?

BAEANGAWAN

Sueodla’t lingkad

Sugong gid ro kabug-at

Kapin pas-anon.

BAEANTANG

Sangkurong tueo

Indi haeos mag-ilig

Nagapanghawid

BAYUNADO

Sueodla’t paeay

Makasupot sangpasong

Agud taguon.

BAYUONG

Pilang pinasong

Tigana sa tinguean

Nga may kaunon.

BAEOD

Paagto’t bibi.

Owa’t untat nga tubi

It dinaguso

BAHAE

Bueong sa uhaw

Sang eag-ok nga bahae.

Makapaumpaw.

BAKID 1

Magtigpueopu

Bueutangan it mais

Agud hakuton

BAKID 2

Ginahakutan

Mga upak it mais

Kumpay sa anwang.

BINUKOT

Si Maria Clara

Ro imong kaparehas

Bayeng maeumhing.

BUROE

Gaeutaw-eutaw

Sa may binit it baybay

Nami kilawon.

DAEANA

Ginatungtungan

Agud pagasakaan

Samtang gabaeay

DAEAP-UNGAN

Tieipuna’t gamo

Pirming gaasu-asu

Gasueunogan.

DUEUGDOG

Makabueungoe

Ag nagapatimaan

Pagtueo’t uean.

EABIHID

Ugbos nga dahon

Maaslum nga maapeod

Nanam usangon.

EUMBAY

Eupos nga dahon

Kapin sa bantaeaan

Namit nga sabaw.

EUSO-EUSO

May daeang kueba

Ro pag-asik it uean

Sa gubang payag.

GANGIS

Ham-an gid baea

pageapnaag it dueom

Nagatinangis?

GANGO

Tumpok nga liay

Abong ueang ag isda

Kapin bungkagon.

KANAWAY

Nagahagiyos

Ro pailayang hangin

Baha ro daea.

KANTIW

May kataason

Nagapueopanihoe

Puting engkanto

KAWIT

Sueodla’t tuba

Kubos nga mananggiti

Nagapinas-an.

KUEAGI

Ginapaeuad

Pinaeagpak sa pakeang

Eabod sa saeod.

MAEADYANG

Itom nga pispis

Kon gabii ro mata

Nagasieiga.

MAHUKOE

Matsa sangkuro

Ro tinug-on nga bugas

Abundang humay..

MANGGAD

Buganang grasya

Taw-an naton it hayga

Sa nagahueam.

MARAE

Kuring sa taeon

Kamangtason sa kahoy

Ag kaabtikon.

PAEANSA

Tiganang kahoy

Sa idaeom it baeay

Kon magtinguean.

PAGDANGOP

Isigkatawo

Nga gapangayo’t bulig

Taw-an it hayga.

PAGHINUESOE

Sa makasasaea

Gaabot sa ulihing

Pagpahanumdom.

PANIMAD-ON

Haeambaeunon

It mga ginikanan

Pagaandaman.

PANIMUOT

Nagabinulig

Owa sanda’t taeamdon

Hantop sa buot.

PANUEOY

Tungang gabii

Sapat nga gapinueaw

Nagahueoni.

PINANUBLI

Grasyang naangkon

Agud indi maduea

Atong hipigan.

SAEAPI

Nagbueunga

Mga uhay it paeay

Eakman giukon.

SAEOD

Ginasinaeod

Ro pagtubod it butay

Tubang maaslum.

SAG-OB

Sueodla’t tubi

Sa pagsaeok sa suba

It manugsag-ob.

SIGBIN

Gatiid-tiid

Sa idaeom it baeay

Basi may tukbon.

SILOM

Sa pageapnaag

It kadueom sa eugta

Dapat magtagam.

SUBA

Indi mapunggan.

Ro tubing nagailig

Gapailawod.

TABIG

Magtig-aeani

Bueutangan it paeay

Nga pinangayog

TAEAGBASAN

Nagadinaeom

Samtang ginahalikap

Makahieilab.

UEPOT

Nagahueat eang

Nga mageuto ro uyas.

Haom gaeabon

HAE-O AG EUSONG (3) (Hut-on it mga Binaeaybay nga Akeanon ) ni Shur C. Mangilaya

BORACAY

Makato nga tyempo...

Makaiping pa ako sa imong euyo

Makahakos sa imong kaeawasan

Makahulid sa maeamig nga baeas

Makapanaw-panaw sa kapatagan

Makaeurop-europ sa matin-aw nga baybay

Makaeunip-eunip sa madaeom nga eawod

Makatung-tong sa kabatuhan

Makawarang-warang sa kagueangan

Makasaka sa alipungtod it kabukiran.

Makaron nga tyempo...

Indi eon ako makaiping sa imong euyo

Padayon ka eon kakon nga nagapaeagiw

Maeayo eon kakon ro imong kaugalingon

Ag basi indi eon gid man siguro magbuhay

Hay magaeapnaag eon kimo ro kadueom

Bangud nagakalhit eon ro malit ag halit

It purilon ag mapintas nga mga yawa

Nga nagapatimaan it pageugos kimo

Ag pagbueogeag naton nga daywa.

_________________________________

DALIT  IT KASAE-ANAN

Ginadugkae it tuktukon nga bangkaw

Ro nagaeapnaag nga kasae-anan.

Ro eab-as nga dugo ag euha

Hay padayon nga nagatinueo

Sa eapok it kalisod ag kasubu.

Ginakunyag ro kaeawasan

Nga ginaeugaran it kayawaan.

Owa it untat ro paghandus

It mataliwis nga baeod

Sa kaeag nga makasasaea

Paagto sa kaeaeawran it kadudoeman.

Padayon nga ginapigos

It maimon nga kamatayon

Ro kalibutanon nga eawas.

Padayon nga nagahathat

It makaieibog nga mga butang

Ro mapintas nga kasae-anan,

Nga nagapataeang sa kaeag

Paagto sa kagueangan it pag- antos.

Hasta owa it pag-untat

Ro paghaead it yawa

Sa makaieibog nga mga butang,

Ag samtang ginabaton it kaeag

Ro matam-is nga mga sunlog.

Padayon man nga nagahinaeak-ak

Ro bugaeon ag purilon nga kamatayon.

_________________________________

DUEONAN

Ham-at ginatakeas ro kurae sa dueonan

Ag ginahingabot nga mangin imo ro manggad

Sa pihak nga eugta nga bukon man it imo?

Ham-at ginaeumpat ro dueonan ag bue-on

Ro mga igdaeapat nga ginahipigan it ibang tawo?

Ham-at ginahandum nga magsaylo sa pihak

Ag ginaako ro mga nakaeatag nga kadunaan?

Hinugay gid it pagpilita nga hingabuton ro sa pihak

Ag magpinamueot it maskin ano pang makaieibog

Nga butang kon bukon it sakop sa imong eugta..

Maghimatuon ka nga magtipon it imong manggad.

Maghueat kat imo sa imong turno nga mangin imo.

Indi pagbue-a ro mga manggad nga ginahipigan

It nagahimueat nga tawo sa pihak nga eugta.

Tinguhai nga magtumpok it imong ginahandum

Nga manggad nga tipunon ag imong tatapon

Nga owa it may kaibot, kaimon ag kabaeaka.

Agud may handumon ag handumanan ka

Sa pagtaliwan it imong kabuhi sa kalibutan

Indi gid maghandum nga magtakeas sa dueonan

Ag maghingabot it manggad nga owa ka it eabot..

_________________________________

KUTOD IT KABUHI

Naeanggi ka sa mga sanga it kabuhi

Inapok sa huyop it mabaskog nga hangin

Tumambuok nga may katayugon

Naduea sa madamoe nga gae-om

Nagtuhaw sa tunga it mga bituon

Eumangoy-eangoy sa maeamig nga tun-og

Ag nagpa-anod-anod sa mga panganod

Nageutaw-eutaw ag amat-amat

Nga nahueog sa pinakaidaeom

Naghimatuon nga umiping sa eapok

Ag nagpahuway it mahimunong.

_________________________________

MADAEOM NGA BUESA

Kon mapan-uhan eani namon ni Manong

Nga nagapahilangop sa amon nga baeay si Nanay.

Nagaueunahan kami it dinaeagan sa pag-apa-apa kana,

Agud amon imaw nga hakson ag haruan.

Maskin owa man imaw nagbuhay halin sa paeanawon

Hay pirmi gid lang kami nagaueunahan ni Manong.

Pero ro amon nga pag-abi-abi kay Nanay kada mag-uli

Hay may sambilog pa kaming ginahingabot.

Nagaueunahan dayon kami it kuot sa buesa it anang daster.

Sayod namon nga may sueod nga dulse, tinapay, tsitsirya

O kon ano pa nga kaean-unon ro anang buesa.

Ag kon amon eani nga mahalikapan nga may sueod

Hay nagatinumbo ag nagasieinggitan kami ni Manong.

Apang isaea ka adlaw hay ayawan kami it hinueat kay Nanay

Bangud haeos silom eon abi imaw nag-uli.

Nagdinaeagan man gihapon kami ni Manong it sueang kana.

Eagi-eagi man namon nga ginhalikap ro anang buesa,

Apang owa gid kami it nahalikapan maskin ano nga pagkaon.

Bangud siguro sa kadaeom it buesa ni Nanay

Hay matsa nagahibi imaw ag owa gid nagakalimog

Samtang amon nga ginatangda ag ginatinueok ni Manong.

_________________________________

MANUGBAEAYBAY

Samtang magae-umon ro paminsaron

Nga pilit ginatungkad ro utbong

It pinakamadaeom nga pangutana ag kabaeaka,

Nagakinamang man ro kuratsa sa maeukong

Nga may sueod nga ban-os nga humay.

Nagaeangoy-eangoy man ro bahaw-bahaw

Sa bahaw ag matin-aw nga kape.

Nagaeinupad ro huna-huna ag nagapinaduyog

Eon ro euspad ag eusot nga mga mata.

Nagatinguha ag nagahingabot nga makahimo

It sangka maayad-ayad nga binaeaybay.

Apang owa nagaeugad sa paminsaron ro manami

Nga mga tinaga ag madaeom nga talinghaga.

Padayon nga ginasamit-samitan it mga sapat-sapat

Ro bahaw nga kape ag ban-os nga humay

Padayon nga owa gid it pagkaeugad sa painu-ino

Ro manaming baeayon nga binaeaybay

Samtang ro kaugalingon hay nagaeutaw-eutaw

Bangud padayon gihapon nga nagabaeansuli

Sa panumdoman ro mga kaeautan nga nagkaeatabo

Sa kabuhi nga nagasaeot ag owa it paghimunong.

_________________________________

PAGBUGTAW IT KALIBUTAN

Hueata ro pagsubat it adlaw

Ag subeangon ro nagasipeak nga silak.

Taw-i it igtaeupangod ro pagsubeak

It maayad-ayad nga agahon,

Ag batunon ro grasyang magaabot.

Imong abi-abihon ro pagbugtaw it kalibutan

Ag kangayon paagto sa euyo it pagdangop.

Dayawon ro nagaeapnaag nga kahayag

Nga nagahiyum-hiyom it bag-ong pageaom

Ag nagahaead it pagsalig sa paeaabuton.

_________________________________

PAGHIMUNONG

Daeha ako sa pinakaalipungtod it pageaom

Ipaeagiw sa mga saeot ag mapintas nga yawa

Iya sa makasasaea nga eugtang euhaan.

Ro akong damgo hay kamana it eangit

Nga malinong ag nagahinugyaw sa kalipay.

Haw-asa ako sa eandong it kadudoeman

Ag ihaead sa kahayag ag paghigugma

Nga owa it kaugot, kaibot ag kaimon.

Eakip ro akong kaeag nga nagaampo,

Ag nagapangayo it pagdangop

Sa Imong maabi-abihon nga mga alima.

Ihaead Mo ako sa Imong ginharian

Nga may bueawanon nga tagipusoon

Hatda ako it paghigugma sa Imong euyo.

Euwasa ro akong kalibutanon nga eawasnon

Nga nagaeutaw-eutaw sa kaeaeawran it pag-antos.

Nagaampo ako Kimo o, Ginuo sa akong

Mga naangkon nga saea sa kalibutan.

Nagapahakos ako Kimo, ag nagapangamuyo

Nga ro akong kaeag hay makaagum it kalinong

Ag may paghidait sa Imong ginharian

Agud sa akong himaya nga paghimunong.

Ako nagapasalig Kimo, kabay pa, o, Ginuo!

_________________________________

PANIMUOT

Owa sanda nagatan-aw it taeamdon sa isaea ka pulitiko

Bangud owa man sanda it nadumduman nga aeadwingon

Nga pagabayaran it andang kaugalingon nga pagbulig

Owa man sanda kasayod kon sanda hay may nalipatan

Nga hinueaman agud makahaw-as sa andang kapobrehon.

Ro andang pagbulig sa isaea ka pulitikong kandidato

Hay ro andang hungod sa buot ag hantop sa tagipusuon.

Ro anda nga diretso hay ro matuod-tuod nga pagbulig

Sa kandidato nga owa it ginahinyo nga kabaylo.

Nagatinguha eamang sanda nga makabulig sa pulitiko,

Suno sa andang kabubut-on ag nahamu-t-an nga ibutang

Nga mangin mayad nga manugdumaea it anda nga banwa

Himpit sa andang baeatyagon ag tagipusuon ro pagbulig.

Bukon it ginabaligya nanda ro andang kadungganan

Agud mataw-an ag makabaton it nagapaeamakod nga kwarta.

Nagatinguha man sanda sa andang kaugalingon nga handum

Nagabueoylog sa mga nagapigos sa andang pagkatawo.

Nagahimueat gid lang sanda nga huptan ro andang prinsipyo

Nagatibyog sa mga may maeain nga nagahingabot kanda

Padayon sanda nga nagasukoe para sa kamaeayran

Ag kadaeag-an it andang mga pageaom ag kinamatarong.

_________________________________

SA EUYO NI NANAY

Napan-uhan ko imaw

Nga maeayo ro anang panan-awan

Samtang nagapungko sa bangko

Sa idaeom it mabahoe nga eangka.

Mahipos ko imaw nga ginsuuran

Ag ginharuan sa anang dahi.

Nakibot imaw nga matsa nangawa

Ag sa ana nga pagtangda kakon

Hay napan-uhan ko ro maeangsi nana

Nga uyahon ag eusot nga mga mata

Matsa namueaw-mueawan hingan imaw.

Tinueok nana ako it mayad ag naghambae,

“To, mayad man ay nadumduman mo pa ako.”

Gin hakos ko imaw ag nabatyagan ko

Ro nagapangeamig nana nga kaeawasan

“”Nay, nag-uli ako iya sa atong baeay,

Agud ibhan ag tatapon nakon ikaw.”

Kinupkupan nana ako it mayad.

Samtang nagatinueo ro euha.

Naghiyum-hiyom.ag naghambae,

“To, saeamat, abu gid nga saeamat...”

_________________________________

SA IMONG PAAGTUNAN

Pirme eang kita nagasueobeangan sa daean.

Kon amat nga nagapauli eon ako

Hay nagapaagto ka pa eang .

Ag kon ako man ro nagapaagto

Hay ikaw man ro nagapauli.

Owa gid-a kita nagdungan sa daeanon.

Kon sayod eani nimo nga nagapahilangop ako

Hay eagi-eagi kaman nga nagapanaw.

Kon nakit-an man nakon ikaw nga nagapahalin

Ag akon kunta nga ginatinguha nga magdungan kimo

Hay eagi-eagi ka man nga nagaliko it daean.

Sayod ko eon abi ro daean halin sa akong gin-agtunan

Ngani gusto ko kunta ikaw nga mangin kaibahan

Agud indi ka gid magtaeang it aeagyan.

Ginasugid ko kunta kimo kon ano ro kahimtangan idto

Apang owa gid-a kita nag-iba sa daeanon.

Akon kunta ikaw nga hambaean ag sugiran kon ano idto

Ugaling bisan sugiran ta ikaw hay indi ka man magpati.

Ag basi imo lang eani ako hungdon nga supaeon.

Akon kunta hay sampiton ta nga indi lang magpadayon.

Apang tugma ko nga matig-a man ro imong bagoe

Total hay indi eon gid man kita mangin kaibahan

Ro akon eang kunta hay agyan lang nimo ako

Kon swertihon nga makabalik ka pa halin idto.

Agud daywa eon dayon kita ro magsugid sa nagasupae,

Kon ano gid idto ro matuod-tuod nga kahimtangan.

_________________________________

SA PAGBAEAY IT SANGKA BINAEAYBAY

Samtang nagapueopungko ako sa hapay nga hansoe,

Hay ginapasugtan ko ro akong huna-huna

Nga mag-usoy it manami nga baeayong binaeaybay.

Hinali nga tumugpa sa akong atubangan

Ro nataktak nga dahong aeagilang it hansoe.

Ginpueot ko ro nadagas nga dahon ag ginpaeupad-eupad,

Sa huyop it nagasalidang mabaskog nga hangin.

Ginpalis ag nagsaut-saot ro dahon sa ibabaw.

Hasta inapok ag tumambuok.it kaeayo-eayo

Ag dayon nadueaan sa akong panan-awan.

Kamana man sa akong nagaeupad-eupad nga painu-ino.

Malisod gid usuyon ag pasudlon sa paminsaron ro isaea

Ka butang nga nahanungod sa istorya it imong kabuhi.

Mabudlay maghimo it isaea ka masadya nga binaeaybay

Bangud sa pagtaliwan it sangka pinalangga sa kalibutan.

Leah D. Dumalaog

VIVA IBAJAY!

Di ko gid pag-ibaylo

Ang banwa nga baeo

Maskin siin maglingot

Sa Ibajay man gihapon ang buot.

Ati-ati kimo nag-umpisa

Ikaw ro unang singgit it hala bira!

Kimo eamang kami masadsad

Bangud sa Sto. Niño kami gapanaad.

Viva Ibajay!

Ikaw ro among baeay

Ikaw ro among hayag

Kimo ro among hibayag.

ni Leah D. Dumalaog

Aklan State University

Ibajay Campus

Sharlene J. Mandin

PAYAG NGA MAHILWAY

Pag-uli ko halin sa eskuylahan

Magaoy ro siki, pati ro kaisipan

Gusto ko magpahuway-huway ag magpahilay-hilay

Sa manami ko nga payag ag mahilway.

Sa managob nga gab-ihon it akong pagkatueog

Ako hay nagangawa, ham-an ang payag hay maeahog

Ginahuyong, ginahuyop it hangin ro uean nga mabaskog

Nagbangon ako ag nagpamuyot, eaom ko hay linog.

Gintangda ko ro pawod nga gin-eopnan ni Tatay

Nakita ko ro karton, kakon gapamaypay

Ro tubi gailig, sa haligi gaeatay

Ako hay nagtangis, basi maguba ro payag ko nga mahilway.

Saeamat sa Diyos, nga ro uean nagpundo

Pangamuyo  it paka, owa Na gintao

Mabahoe nga pabor, dahil ako nagatuo

Nga ro payag ko nga mahilway, protektahan it Ginuo.

ni Sharlene J. Mandin

Aklan State University

Ibajay Campus