Isidro Retiro Jr.

O MALINAO

O Malinao, banwa ko, palangga ko
Akong kalipayan, masadya, matahum
Kon maghuyop ro hangin sa hapon.

O Malinao, banwa mo, palangga mo
Di mo paglipatan, matawhay, malinong,
Maghuni ro pispis sa taeon.

O Malinao, banwa naton, palanggaon
Atong pauswagon, magtuo kita sa Dios naton
Inspirasyon sa atong mga handum.

Malinao ro akong gintawuhan
Eugta it akong ginikanan
Eugtang sarang naton ipabugae
Bisan siin kita hiwarang.

O Malinao, banwa ko, palangga ko
Akong katawhayan, malinong, madaeom
Sa atong tagipusoon.

_________________


TAIWAN

(Babayeng Malinaonon)

Ginbaligya ro anwang agud makapanaw
Maadto sa Taiwan ag magpangamuhan
Ro unga kay nanay gin-aywan
Owa't iba imaw nga masaligan.

Ro anang pagpanaw sa Taiwan
Makabulig sa ginikanan
Sa ana nga onga'ng kinahangean
Para sa anang kamaeayran
Magatiis anang baeatyagon

Agud sanda makakaon.

Bitbit ro maleta nagahilibion
Kalisod kon anang isipon
Sa sueod it lima nga dag-on
Tiison ro kasuboon
Baylohan nana pasadyahon
Para sa ungang magatuon.
Ro bilin kay nanay ag toto
Magasueat ako pag-abot
Indi man kamo magkalipat
Nga baslan ro akon nga sueat
Taw-an n’yo ako it kusog
Ro atong ambisyon maabot.

Ayaw man kamo magkahawag
Indi man ako malipat
Mag-andam sa tanang kasamaran
Nga atong ika-eugdang
Mangamuyo sa tanan nga tion
Maabot ro aton nga handum.

Indi man kamo magpabaya
Ro eawas inyong pabaskuga
Agud sa atong pagkililita
Malipayon puno it kasadya
Paalam sa inyo nga daywa
Paalam mga pinalangga!

_______________


BABAYENG MALINAONON

Ro babayeng Malinaonon matahum, palanggaon
may kaisog ag matarung kasimple palanggaon
indi lang pagtuntohon.

Ro babayeng Malinaonon matutom, inspirasyon
may kabaskug, may handum, may sariling desisyon
Indi lang pagkontrahon.

Ro akong asawa isaeang Malinaonon
matahum, palanggaon
Simple eang ro handum.

Ro babayeng Malinaonon mabuot, matinumanon
may kahadlok sa Dios naton, may tinindugan
may ambisyon,
Indi eang paglukohon.

Kon ikaw mag-asawa pili-a Malinaonon
matahum, palanggaon
simple eang ro handum.

______________________

SONATA IT GUGMA

Gintaw-an mo ako it kahayag sa kadudoeman.

Ginwisikan mo it tubing halin sa gugma rong tagipusuon.
Nagturo kon paalin mabuhi, bisan sa kalisdanan.
Palibot ko hay rosas-hardin, ginauyog-uyog sa duyan it Eden.
Ag sa altar dumdom ko hay birhen.
Ro huyop it hangin, hantop sa baeatyagon.
Himno it mga kapispisan ro tubi sa bato.
Sa matawhay mong limog, may init ro imong haro.
Kaskason ro gitara, kantaha ro atong himno.
Sonata it gugma, sa tagipusuon itagdok mo.
Ag sa imong euyo magapahuway ako.


- ISIDRO RETIRO JR.
LGU, Malinao, Aklan

Don Byron S. Agustin

JOEBY

Ham-an makara ro natabo kakon
Indi imaw maduea gina-isip ko gihapon
Ro ana nga mata sa pagtueok kakon
Pirmi ko nakikita sa akong imahinasyon.

Indi makatueog, indi makakaon
Pirming tulala medyo makumangon
Ga pinatungka sa eskwelahan, bagsak sa eksaminasyon
Apektado ro grado, apektado ro pagtuon.

Pagbugtaw ko isaea nga agahon
Mauean, maeamig makataeamad magbangon
Sumueod sa utak ko imaw euman gihapon
Indi pweding makara nag-ubra it desisyon.

Naisip ko ro mga nagkaeatabo kakon
Nakonsensya ako indi ko eon pag-ubrahon
Normal lang siguro sa pareho kung pamatan-on
Nga si JOEBY indi dapat seryosohon, kundi isaea nga inspirasyon.

-DON BYRON S. AGUSTIN
Ibajay Academy, Inc.
Ibajay, Aklan

Sharlyn J. Mandin

EDUKASYON

Sa akong pangidaron,
Ako hay nagatiis it pag eskuyla;
Dahil nagaplano akong maabot,
Ro kursong akon gid nga ginahandum.

Pero sa kalisod it pagpangabuhi,
Ag sa kakueangan it kwarta,
Ako hay ginbue-an it pageaom,
Kung pag-eskuyla hay akong padayunon.

Ako hay naga isip,
Nagatueok sa eangit,
Kung ano ang obrahon,
Sa makara nga sitwasyon.

Gusto ko gid nga makatapos it pag-eskuyla,
Para makabulig sa akong pamilya;
Ag maipakita sa mga tawo nga ro sabat
Sa pagpangalisod hay ro ginatawag nga edukasyon.

Nagpanawag ako sa Ginuo,
Naghinyo ag nagpangamuyo;
Ro pageaom ko nga naduea,
Hay nagbalik ag nabayluhan it kasadya.

- SHARLYN J. MANDIN
Aklan State University
Ibajay, Aklan

Emmanuel S. Española

ESKUYLA

May akong nakilaeang mga eskuyla;
Pareho sa mga ginasugid ko ngara,

Kinahangean nga magbugtaw it agahon pa,
Ugaling kon pukawon sa anang mama,
Ro sabat hay “anay pa.”
Kon taw-an it baeon nga traynta,
Gapusad-pusad pa,
Dahil kueang kuno sa pang eload nana.

Pag-abot sa eskuylahan,
Matsa sang dag-on nga owa nag-ieieiba,
Sa anang mga kaeskuyla.
Abu ro tsik-tsika ag mga istorya.
Kon umabot ro andang maestra,
Gakupag-kupag eon sanda.
Ag kon may ginalibak sanda,
Tudo tabon it bag sa itsura.
Agud indi masayran it maestra,
Nga sanda hay gasieinyasan pa.

Kung mabatian ringtone it selpon nanda,
Bukaron gid ag tan-awon sa boesa.
Tudo-tudo tago pa sa idaeom it lamesa,
Para eang maka reply sa andang nobyo ag nobya.
Owa eon dayon gapamati it leksyon it maestra,
Hay ginakilig eon sa text nga ginabasa.
Kon umabot eon ro examine nanda,
Ayawan eon dayon it palibat it mata,
Mapatuo ag mapawaea, para eang makakopya.

Indi eon masayran ro direksyon it ueo,
Ay gakupag eon dayon ro espiritu.
Mayad gid lang kon maaeam ro kagrupo,
Hay makakita it sabat nga sigurado.
Paalin lang kung bagtole man ro ueo,
Pareho dayon nga ro sabat hay zero.

Kapin mag english ro andanng maestra,
Tanan sanda hay napanganga.
Kon suguon pa it maestra
Nga i-explain ro sentence ngara,
May ihaboy pa nga pangutana.

Ngani ro makaeueuoy eon dayon nga eskuyla,
Naga-ayo kung puydi ro tagaeog o bisaya,
Sa pagsabat sa mga pangutana.
Ay kon sa english indi nanda kaya,
Ngani ro mabuot nandang maestra,
Nagasugot sa ayo it anang eskuyla.

Pero rong isaea nga eskuyla,
Dahilan sa anang mga kabarkada,
Hay nagpabaya sa anang pag eskuyla.
Eumagpak ro anang mga marka,
Dugang pa bangud sa text nakapag-asawa,
Owa eon dayon kapadayon it pag-eskuyla.

Ngani sa ibang mga eskuyla,
Nga nagapati it mga ginasugid ko ngara,
Hara ro akong pangutana,
Gusto n’yo baea nga magpareho kara kana?
Mag-isip-isip gid-a samtang sa owa pa,
Agud indi matabu ro makara nga resulta.

Kon kamo hay suplado ag suplada,
Ag pirmeng gasunod sa moda para mas sikat sa iba,
Makaeueuoy ro inyong ama ag ina.
May hambaeon ngani kita,
Nga ro pagnuoe hay sa ulihi gid lat-a.

- EMMANUEL S. ESPAÑOLA
Bugtongbato Elementary School
Bugtongbato, Ibajay, Aklan

Reggie A. Barot

SA BIBI IT BAYBAY

Halin sa makadueuyog nga obra,
Sang adlaw, sa sueod it opisina.
Natapos ro akon nga oras,
Sa ueobrahon nga kaueogtas.

Pero owa ako’t maubra kara,
Tapuson tanan sa adlaw ngara.
Oy! alas-singko eon gali it hapon,
Tig-ueoli eot-a gali naton.

Ginbaktas ro daeanon,
Mga kaibahan sa opisina,
Nag liko eot-a ro iba,
Ako eang gapanaw isaea sa karsada.

Pag-abot ko sa among malinong nga baeay,
Kanami gid nga mag agto sa baybay.
Nami gid gali iya kara,
Hangin nga presko, owa’t problema.

Imo makita ro mga baeod,
Ga sagyad sa imo nga tuhod.
Ag ro pagtunod it adlaw,
Maduea gid ro imo nga kahidlaw.

Wa gid ako kapan-o,
It oras sa akon nga relo,
Eapit eon gali mag alas-otso
Ag naduea ro stress sa trabaho.

- REGGIE A. BAROT
Ibajay Academy, Inc.
Ibajay, Aklan

Amando M. Salido

ISTORYANG BINARYO


Ro ayam ni Kulas, kabueo-bueo,
Imbis nga mag-eahay, ga kurokuto;
Isda ag karne, anang paborito,
Pero nugay pag-eahaa, hilaw anang gusto.

Kon sa gabii, imaw naga bugtaw,
Uwa man ga tueog pag-abot it adlaw;
Suea sa lamesa anang nabantayan,
Kuring nga ga saka anang gina gurdyam.

Isaea ka adlaw, ro ayam naduea,
Inusoy ni Kulas, uwa gid makita;
Dayon may isaea, tawong nagbalita,
Babaye sa karsada, patay naga kaya.

Pagkabati ni Kulas, dayon dumaeagan,
Deritso sa lugar, it natabuan;
Dayon nakilaea, aeom sa anang tiyan,
It babayeng ga kaya, pareho sa anang ayam.

Nakibot si Kulas, ag ging pang likigyan,
Nag tuhaw nang kueba, sa ana nga dughan;
Hueas sa uyahon, indi gid mapunggan,
Ro ayam ni Kulas, isaea ka aswang.

Ro hayrang natabo, uwa it testigo,
Puro sugid-sugid, puro kuno-kuno;
Uwa’t gina turo, siing lugar, sin-ong tawo
Sugilanon uwa iya, uwa idto, istoryang binaryo.

____________________


IBAYJANON, IBAJAYNON

Kon kami hay tawgon, mga Ibayjanon,
Bantog sa istorya, mga hambaeonon;
Pero may kunplekto, sa tyempo makaron,
Alin gid ro matuod, Ibayjanon, Ibajaynon?

Suno sa magueang, natong binugtawan,
Ro probinsyang Akean, may daywang taeawgan;
Rong taga sidlangan, hay mga Kalibonhon,
Rong taga katueondan, hay mga Ibayjanon.

Hay ham-an nag tuhaw, ro hambae nga Ibajaynon?
Ay Ibajay abi, ro banwa gid naton;
Dapat gid-a ngani, ro tawag gid katon,
Angay ag bagay gid, hay Ibajaynon.

Siin ka gid baea, akong kasimanwa?
Ro paga apinan mo, sa hayra nga daywa?
Parehong may rason, punto ag prinsipyo,
Sambilog nga banwa, daywa anang tawo.

Kon para eang kakon, prinsipyong pinilosopo,
Hay nano gid abi, kon siin man kamo;
Ibayjanon, Ibajaynon, di dapat maging isyu,
Basta importante, kasimanwa ko kamo.

____________________


ATI-ATI

Hala bira pwera pasma, hala bira pwera pasma,
Ati-ati sa Ibajay, bantog kato pat-a;
Tinuead eang katon, it iba nga banwa,
Dayon inako eon, orihinal kundo sanda.

Kon atong usuyon, madaeom nga istorya,
Ro Ati-ati nag tuhaw, milagro eat-ana;
Pag dam-os it buling, sa ritwal uwa ra,
Uwa gid pag hungda, ro natabo kara.

Ro maiste nga kahoy, una nga hinaboy,
Sa idaeom it dapog, it mag asawang Hangoe;
Sa andang pag katueog, kabati it bungisngis,
Kahoy nga maistan, sa dapog gatinangis.

Eagi hay inukad, ro gatong sa daeapugan,
Para eang mabuoe, kahoy nga maistan;
Dayon nag sinayaw, suminggit sa tanan,
Kahoy nga maistan, may hitsura nga but-anan.

Buling sa uyahon, hay nag kaealhit eon,

Humalo sa hueas, gatong nga ulingon;
Dayon gin tinuead, nga kaparte it okasyon,
Ngani may Ati-ati, sa selebrasyon makaron.

______________________


SI NANAY, SI TATAY

Si Nanay, si Tatay, adlaw-adlaw ga inubra,
Para eang makatipon, it sangkuro nga kwarta;
Kwartang hinueasan, gina miin-miinan pa,
Agud itigana kay nene ag toto, nga naga eskuyla.

Haeos indi eon kakaon, it hustong pagkaon,
Indi man kasuksok, it masadya nga eambong;
Suea nga manamit, di lang pagkaunon,
Agud si nene ag toto, sa eskuylahan may mabaeon.

Ga balikutot it ubra, si Nanay ag si Tatay,
Sa guwa ag sueod, it panimaeay;
Si Nene ag si Toto, uwa gid napa ubraha,
Agud eawas di mabalda, ag di maeasa-an ro alima.

Si nene ag si toto, kon mag maeasakit,
Si nanay, si tatay, una sa andang kilid;
Ga tueo ro euha, ag hueas nga mapilit,
Singgit sa Ginuo, Dios ko! pamayra andang sakit.

Kon haeos ro pag-antos, it mga ginikanan,
Sa mga inunga, umpisa eapsag pa eamang;
Ubrahon rong tanan, sukean ro kalisdanan,
Agud masiguro, ay nene ag toto nga kamaeayran.

Pamatan-on makaron, mag ulingod kamo,
Pamati it mayad sa ginikanan ninyo;

Kalipayan nanda, inyong pag asenso;
Palanggaa sanda, bilang kabaeaslan ninyo.

______________________


RO AMONG MAESTRA

Ro among maestra, mataas nga gwapa,
Sinsero magturo, maabilidad pa;
Kon mag turo imaw, mamati ka’t husto
Madali ka gid-a, nga maka antigo.

Angay ag bagay gid, kon imaw mag eambong,
Kanamiton gid-a, kon tueok-tueokon;
Kon mag hambae kimo, naga hiyum hiyom,
Dimpol naga eusot, sa anang uyahon.

Amon nga maestra, isaea ka daeaga,
Abong mga meron, may kursunada kana;
Engineer, maestro, panday, mediko, abogado,
Ay abaw! naila gid sanda, kay ma’am it husto.

Isaea ka adlaw, si ma’am hay masako,
Naga dali-dali, pasueod sa among kwarto;
Eagi-eagi nga humambae, pasensya gid kamo,
Ay medyo makaron, hay late gid ako.

Uwa kamo kasayod, it mga dahilan,
Kon ham-an si ma’am namon hay gin ilisan;
Isaea ka substitute teacher, parehas kana’t aeam,
Dayon inugid nana, si ma’am hay sa simbahan.

Kami hay nakibot, ag nag pangutana,
Kon ham-an si ma’am namon, sa simbahan eot-a;
Ana nga sinabat, it substitute nga maestra,

Si ma’am ninyo abi, gina kasae kara.

Ro among sininggit, mabahoe gid nga HA?
Si ma’am namon, gina kasae kara?
Hu-o sabat nana it substitute nga maestra,
Nagtinangis dayon tanan, bilog nga eskuyla.

Kon ikaw gali ngara, mayad nga maestra,
Gina unungan ka gid, it imong eskuyla;
Ngani wish lang namon sa among maestra,
Ma’am love ka namon, kabay malipayon ka eon kara.

__________________________


MALOCO: TAGONG PARAISO

Barangay Maloco, baryong progresibo,
Mga pumueoyo, mabuot nga tawo;
Naga bueoligan, naga ueonungan,
Kon mag abot ro oras, nga kinahangean.

Rong tanan nga tawo, may pinaniiran,
Uwa naga entra, it pasamang-samang;
Na edukar kami, daywa ka eskuylahan,
High school ag elementarya, una ron sa ugsaran.

Katorse nga kalye, ro amon nga daean,
Nga naga palibot, sa among pueoy-an;
Puno man it pananom, ro among paeayan,
Berdeng kakahuyan, makita sa kabukiran.

Maabong tuburan, among gina imnan,
Masadya nga busay, among paealigsan;
Matin-aw nga suba, among gina eabhan,
Uwa it basura, makita sa daean.

Kon ikaw nagutom, indi ka malisdan,
Tanan nga pamaeay, sarang masakaan;
Kon ikaw nahuya, abo nga tindahan,
Mga kaean-unon, sarang nga mabakean.

MAli kamo tanan, adto sa among baryo,
Malipayong pista, pag buean it Mayo;
Kami tanan kinyo, matatap it husto,
Makaron gid kami, sa baryo Maloco.

_________________________


YAWA-YAWA
(Niños Inocentes)

Yawa-yawa sa Maloco, gina dayo it tawo,
Kon paano nag tuhaw, masayuran ninyo;
Harang selebrasyon, kato pa nga tyempo,
Sang kerite pa eang, rong mga tawo.

Kung miel otcho cientos años it Español,
Gin tukod rong simbahan, sa tunga it baryo;
Nag sinadya tanan. nga mga tawo,
Nabugtaw eon abi, katolikong pagtuo.

Tatlong adlaw pagkatapos, natawo si Hesus,
Si Herodes nag sugo, sa anang tinawo;
Tanang mga unga, daywang dag-on pa ubos,
Paga putlan it ueo kaibahan ro manunubos.

Dayon gin tinago, eapsag nga si Hesus,
Agud indi makita, it yaawa nga bastos;
Inusoy sa baeay, ibabaw ag ubos,
Manggad nga makita, inubos, hinunos.

Unga nga makita, pinutlan it ueo,
Sa handum nga imaw eon si Hesukristo;
Makaeueuoy ro inabot, mga eapsag nga tawo,
Imaw ra ro simpatiya, it tawo sa Maloco.

Agud madumduman, it tanang tumueoo,
Rong inagum it inosenteng, mga eapsag nga tawo;
Gina selebrar ra, sa amon nga baryo,
Yawa-yawa kon tawgon, gapamugot it ueo.

- AMANDO M. SALIDO
Maloco, Ibajay, Aklan

Diva S. Agustin

PANAGHOY IT MANGUNGUMA

Sa amon nga Barangay, maeapad ro tanuman,
Sa paeay nagasalig sa andang pangabuhian;
Ro mga mangunguma, mahugod ag mapisan,
Ngani ro andang tubas, pambayad sa eskuylahan.

Apang problema umabot, tubi sa Panakuyan,
Indi eot-a makaabot, eanas it Capilijan;
NIA nga ginasaligan, sagad panukot baeayran,
Owa nanda ginatatap ro kanae ag iligan.

Ngani amon ipaabot, amon nga sentimyento,
Sa NIA ag sa iba pang ahensya it gobyerno;
Owa gid it mapueos sa hugod ag ginasto,
Kon ro tubi hay kueang, sabta man kami ninyo.

Ro tubi sa irigasyon nga naga-ilig kon tag-uean,
Apang kon tag-ieinit, indi mapuslan;
Ngani tubas nagminos, indi kabayad sa utang,
Kueang pa sa abono, kuliglig ag ibang baeayran;
Ngani among Congressman, Governor, Mayor, TABANG!

___________________________


MAHAE MO PA BAEA AKO, MASKIN MAGUEANG EON?

Kon magueang eon ako,
Baea hay palanggaon mo?
Kapareho it imong ginpromisa,
Katong mga bata pa kita.

Sa kislap it imong mga mata,
Makaron hay naduea eot- a;
Bukon it kapareho kato,
Kada tueok nimo hay sagrado.

Kato anay ro akong uyahon,
Hay mapuea-puea ag kanamion;
Ugaling kurinot eon makaron,
Ag owa eon nagahiyum-hiyom.

Dati anay nga ginaaeagawan,
Ro kagwapa hay ginahamut-an;
Apang sa mabuhay nga nagtaliwan,
Nagbag-o ro uyahon ag kaeawasan.

Pero akon gihapon nga ginahandum,
Sa pihak it akong pangidaron,
Padayon nimo nga higugmaon,
Maskin ano pa man ro bag-uhon.

Ro haeambaeong, “Mahae kita”,
Hay mamitlang mo pa baea?
Gusto ko euman kunta nga mabatian,
Agud rong kalipay, akong mabatyagan.

“Mahae kita”, o, palangga nakon,
Kabay pang imo nga mitlangon,
Agud sa akong pagtaliwan may daehon ag baeunon,
Ag ro katawhayan hay akong maangkon.

- DIVA S. AGUSTIN
Capilijan, Ibajay, Aklan